1- دائسن: قبلا                     2- سراپس : بعدا

 3- بشو: برو                       4- كلوبيج: ماهي تابه

 5- بيجار: مزرعه برنج          6-راحتي : دمپايي

7- گرزه: موش                     8- پيچاكوته: گربه

9- وره: بره                        10- كرك: مرغ

11- تله: خروس                   12- كين سو كونه: كرم شب تاب

13- آغوز: گردو                  14- قاتوق: خروش

15- واش: علف هرز            16- گوله: كوزه

17- ميرم ترا: مي ميرم برات  18- قوزپيچ: ضربه فني

البته اصطلاح قوز پيچ كلمه ي اصيل گيلاني نيست ولي به دليل استعمال زياد نوعي مشروعيت در زبان گيلكي پيدا كرده . اگه اصطلاحات گيلكي بيشتري ميخواين نظر بديد.

شهر املش در شمال شرقي استان گيلان واقع شده است. اين شهر با موقعيت كوهپايه اي مركز شهرستان املش است و مشتمل است از 2 ناحيه جلگه اي و كوهستاني كه در جهت جنوبي 2 شهرستان لنگرود و رودسر واقع شده است بنابراين آب و هواي آن متاثر از 2 عامل جغرافيايي دريا و كوهستان معتدل مرطوب نيمه كوهستاني است. از لحاظ جغرافيايي-تاريخي املش ناحيه اي مستعد است  كه كشف آثاري از سده هاي پيشين حكايت از پيشينه ي كهن تاريخي پيش از اسلام آن دارد. املش با وسعتي حدود 5/469 كيلومتر مربع در 16 كيلومتري شهرستان رودسر قرار دارد فاصله املش تا مركز استان حدود 75 كيلومتر ميباشد آب و هواي املش به علت قرار گرفتن در كنار ارتفاعات سرسبز و ييلاقي بسيار مطبوع است. قوميت مردم املش گيلك با لهجه ي بيه پيش (شرق گيلان) وبا گويش املشي تكلم مي كنند . مجاورت املش با رودخانه شلمان رود و راكد بودن آب اين رودخانه سبب شده تا در گذشته مردم املش بيشتر در بخش كشاورزي و دامپروري فعاليت كنند. و آثار به دست آمده حكايت از كشاورزي در 1500 سال قبل دارد. از محصولات مهم املش مي توان برنج- چاي –فندق-گندم- مركبات- عسل و كرم ابريشم را نام برد. اما قسمت اعظم زمين هاي كشاورزي زير كشت چاي است و محصولات چاي املش حدود 33% كل توليد كشور ميباشد. عرضه محصولات به دست آمده در روز سه شنبه انجام مي شود و سه شنبه بازار املش نمونه كامل از يك بازار سنتي گيلان ميباشد. از جاذبه هاي گردشگري و تاريخي املش مي توان به تالاب زيباي زربيجار كه داراي پوشش گياهي مردابي كه زيستگاه پرندگان مهاجر ميباشد و همينطور برج تاريخي ميل در امام با ارتفاع 7 متر و مناطق ييلاقي و باغات زيباي چاي و كوهپايه ها و جنگل هاي سرسبز بلوردكان  كه هر بيننده اي را مجذوب خود مي كند. از چهر هاي بزرگ املش ميتوان به آيت الله ميرزا حبيب الله املشي مشهور به ميرزاي رشتي را نام برد اين مرجع بزرگ شيعه همزمان با ميرزاي شيرازي مفتي معروف تحريم توتون وتنباكو در نجف ميزيسته و آثار فقهي زيادي از وي به جا مانده. از ديگر افراد شيخ بها الدين ميزان معروف به املشي وي همزمان با جنگ جهاني اول به صف جنگليون پيوست و پست هاي بسياري را نيز دريافت نمود وي در سال 1339 ه-ش به سوي ابديت پرواز كرد از او كتابي درباره گيلان بنام (گوشه هايي از تاريخ گيلان) چاپ و منتشر شد. از ديگر افراد بزرگ وانقلابي املش كه در انقلاب اسلامي نقش مهمي ايفا كرد آيت آلله رباني املشي ميباشد.

شهرستان املش از نظر تاريخي داراي پيشينه ي كهني ميباشد به طوري كه گيريشمن باستان شناس آلماني در مورد املش گفته من تمدن ايران را با تمدن املش شناختم و نشانه اي بر اين ادعا آثار بسياري است كه اكنون در بزرگترين موزه هاي جهان به نمايش گذاشته شده. به گزارش خبرگزاري فارس: در 2 سال اخير حدود 2000 ظرف سفالي املش به اسرائيل آورده شده و موزه هاي بزرگ فرانسه انگلستان و ... تلاش خود را براي به دست آوردن آنها انجام ميدهد. البته حفاري ها همچنان ادامه دارد و من هر چند وقت يك بار ميشنوم كه فلان جا حفاري شده هنوز كسي نتوانسته اقدام جدي براي حراست از اين ميراث انجام دهد. اكنون آثار تاراج شده در موزه بتصئيل اسرائيل به نمايش گذاشته شده و حدود 80% آنها نيز به فروش گذاشته شده كه ارزش بعضي از آنها حدود 5/4 ميليون ليره اسرائيل تخمين زده شده. اگه طلاعات بيشتري ميخواهين ايميل بزنين.

قلعه ي رودخان: بناي عظيم قلعه ي رود خان مربوط به دوره ي سلجوقي در 25 كيلومتري جنوب فومن قرار دارد. اين قلعه با وسعت 26 هكتار و تعداد 42 برج و با طول 1550 متر يكي از قلاع نادر و عجيب ايران به شمار مي آيد.

ارمگاه ميرزا كوچك جنگلي: آرامگاه ميرزا كوچك خان معروف به سردار جنگل در جنوب شهر رشت در محله ي سليمان داراب واقع شده.

آرامگاه شيخ زاهد گيلاني: شيخ زاهد گيلاني مقتداي روحاني شيخ صفي الدين اردبيلي(جد صفويان) بوده است. آرامگاه او در سه كيلومتري شهر لاهيجان در مسير لنگرود و در روستاي شيخانه ور, قرار دارد

آرامگاه كاشف السلطنه: حاجي محمد ميرزا , معروف به كاشف السلطنه , كه در سال 1275 شمسي به عنوان كنسول ايران به هندوستان رفته بود ضمن ماموريت خود كشت چاي را آموخت و در بازگشت مقداري بذر چاي را با خود به ايران آورد و براي اولين بار در ايران در شهر لاهيجان به كشت چاي همت گماشت.آرامگاه وي در شهر لاهيجان بر فراز تپه اي با چشم اندازي از باغات چاي قرار دارد و به عنوان گنجينه ي چاي ايران در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است.

تپه هاي مارليك: تپه هاي مارليك (چراغعلي تپه) در حوالي روستاي نصفي از توابع رحمت آباد رودبار قرار دارد.كاوش هاي صورت گرفته در اين تپه و آثار نفيس و با ارزشي كه در اين ناحيه يافت شده حاكي از پيشينه ي 3000 ساله ي آن دارد و يكي از گنجينه هاي ملي و تاريخي ايران, سند پر افتخاري براي گيلانيان و تمدن كهن ما به شمار مي آيد.

چشمه اب گرم ماست خور: اين چشمه در دهكده ي ماست خور , 5 كيلومتري شهر رودبار , در غرب سد منجيل قرار دارد و آب آن هنگام خروج از مظهر خود گرم وجوشان است.اهالي منطقه معتقدند كه استحمام در آب اين چشمه دردهاي استخواني را بهبود ميبخشد.

امام زاده آقا سيد جلال الدين اشرف: سيد جلال الدين اشرف از فرزندان امام موسي كاظم(ع) و برادر حضرت امام رضا(ع) بوده است. مرقد ايشان در آستانه اشرفيه قرار دارد كه هر ساله به ويژه در ماه رمضان پذيراي تعداد زيادي از مسافرين زائر ميباشد.

مناطق ديلمان و اسپيلي : مناطق لونك ديلمان و اسپيلي , هم از نظر چشم اندازه هاي طبيعي  و هم از نظر تاريخي از نقاط ديدني استان گيلان به شمار مي روند اين منطقه سرزمين قوم باستاني ديلم است كه در مسير سياهكل قرار دارد و با مناظر زيبا و خانه هاي لته پوش(تخته سر) و مردماني خون گرم پذيراي مسافران ميباشد.

چشمه اب معدني سجيران: اين چشمه در منطقه اشكورعليا در شهرستان رودسر- بخش رحيم آباد روستاي سجيران و نيلو در ارتفاع 3000 متري از سطح دريا قرار دارد آب اين چشمه براي درمان سنگ كليه نيز مفيد است.

ماسوله: شهر تاريخي ماسوله با قدمتي بيش از يك هزار سال در فاصله ي 35 كيلومتري فومن و 60 كيلومتري رشت قرار دارد ماسوله با برخورداري از طبيعتي دل انگيز و معماري منحصر به فرد خود همراه با آداب و رسوم و سنت ها وصنايع دستي همواره ميعادگاه گردشگران داخلي و خارجي بوده و بي ترديد يكي از زيباترين شهر هاي ايران به شمار مي رود.                

1-شوئيل, رانكوه و اشكورات, واقع در شهرستانهاي املش و رودسر

2- لونك, ديلمان, پير كوه واقع در شهرستانهاي لاهيجان و سياهكل

3- مارليك, جيرنده و كليشم در عمارلوي رودبار

4- سياه مزگي, سوته, گشت و ماسوله در شهرستانهاي شفت و فومن

5- لمير, بزره كوه و ارده در شهرستان ماسال و شاندرمن

6- مريان در شهر تالش كه كه از نظر من زيباترين منطقه ييلاقي ميباشد به دليل رودهاي فراوان, چشمه سارهاي پر از ماهي قزل آلا و جنگل هاي فندق به همراه مناظر زيبا و اماكن باستاني.

قدمت و سابقه ي استقرار انسان در استان گيلان را نمي توان دقيقا مشخص نمود. كشفيات باستان شناسان در برخي از نقاط گيلان ازجمله در ديلمان و رحمت آباد رودبار حاكي است كه از هزاره ي  چهارم پيش از ميلاد مسيح (ع) در اين مناطق مردمي ساكن بوده اند كه به اهلي كردن حيوانات و زراعت مي پرداخته اند و با فنون كوزه گري و بافتني نيز آشنايي داشتند.

در استان گيلان جمعيت روستايي بر جمعيت شهري غلبه دارد. به استناد سرشماري سال 1375 استان گيلان در آن سال 5/2 ميليون نفر جمعيت داشته است  كه 1/53 درصد آن را روستائيان و 9/49 درصد آن را شهرنشينان تشكيل مي داده اند. تراكم جمعيت در گيلان نسبت به كل كشور بسيار بالاست(حدود4برابر).اين تراكم جمعيتي زياد درگيلان (كه پس از تهران مقام دوم را دارد) نتيجه ي شرايط مساعد زندگي روستايي و رونق كشاورزي مي باشد كه اين خود به خاطر وجود خاك حاصلخيز , منابع اب مطمئن و فراوان, آب و هواي معتدل و مرطوب منطقه حاصل شده است.از نظر تراكم جمعيت در استان شهرستان رودبار داراي كم ترين تراكم و شهر رشت بيشترين تراكم را داراست.